Ιστορικά του Δήμου Σολυγείας


ΣΟΛΥΓΕΙΑ...

Μια άλλη κωμόπολη της περιοχής ήταν η Αρχαία Σολύγεια, η χρονολογία κατασκευής της οποίας είναι άγνωστη. Την ύπαρξη της Σολύγειας επιβεβαιώνει και ο ιστορικός της αρχαιότητοςΘουκυδίδης[2]. Η Σολύγεια ήταν χτισμένη. πάνω στο Σολύγειο λόφο, η στρατηγική σημασία του οποίου ήταν μεγάλη κατά τον

e="color: rgb(194, 98, 0); font-weight: bold; text-decoration: none; ">Πελοποννησιακό Πόλεμο, καθώς διεξήχθη εκεί μάχη....

Ήταν τότε που ο Νικίας, για να ανακτήσει το κύρος του στο Δήμο Αθηναίων, επιχείρησε μεγάλη επίθεση εναντίον των κορινθιακών ακτών, με τριήρεις και ιππαγωγά πλοία [...] (Τον Σολύγειο λόφο) προσπάθησαν να καταλάβουν οι Αθηναίοι, το καλοκαίρι του 424 π.Χ. με το Στρατηγό Νικία, προκειμένου να τον χρησιμοποιήσουν ως ορμητήριο κατά των Κορινθίων στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Αν και νίκησαν τότε οι Αθηναίοι, δεν κατόρθωσαν να καταλάβουν τον Σολύγειο λόφο

Θουκυδίδης, Ιστορία, Δ’ 42-44[2]
Το 145 π.Χ., οι Ρωμαίοι καταστρέφουν εκ θεμελίων την Κόρινθο και πολλοί κάτοικοί της καταφεύγουν στη Σολύγεια για να σωθούν. Από τότε δεν αναφέρεται ξανά στην ιστορία η Σολύγεια. Αντίθετα, η προαναφερθείσα “Πηγή” εξακολουθεί να υφίσταται ως το 1000 μ.Χ. περίπου.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Το 1385, κάνουν την εμφάνισή τους στην περιοχή του Σοφικού (το Σοφικό δεν υπήρχε ακόμα τότε) οιΑρβανίτες, οι οποίοι ήσαν κάτοικοι της Νοτίου Ηπείρου και εκδιώχθηκαν από τα μέρη τους από τους Οθωμανούς Τούρκους. Οι Αρβανίτες δημιούργησαν, τότε, δυο μικρά χωριά στην περιοχή, σε αρκετή απόσταση το ένα από το άλλο, την “Αμυγδαλιά” και το “Βελανίδι”[3]. Αυτοί οι κάτοικοι των δυο χωριών το χειμώνα, λόγω του ψύχους, έπαιρναν τα ζώα και τα κοπάδια τους και τα μετέφεραν στους πρόποδες του παρακείμενου λόφου Γκούρι-Γκλιάτι, που ήταν υπήνεμο και δεν κινδύνευαν από το ψύχος και οι ίδιοι και τα κοπάδια τους. Σιγά-σιγά, οι Αρβανίτες έμειναν μόνιμα στο μέρος εκείνο, κτίζοντας τα πρώτα τους σπίτια και δημιούργησαν το “Σοφικόν”. Η ονομασία “Σοφικόν”,ελληνική λέξη, δεν αναφέρεται σε κανένα κείμενο ώστε να είναι γνωστή η προέλευσή της. 

Κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821, το Σοφικό πρωταγωνίστησε στα επαναστατικά γεγονότα της Κορινθίας. Ο εκ Σοφικού καταγόμενος Αντιστράτηγος Χατζηγιάννης-Μερτζέλλος προετοίμασε επαναστατικά το Σοφικό, με αποτέλεσμα να το μετατρέψει σε επαναστατικό κέντρο της Κορινθίας, αφού σ’ αυτό ορκίστηκαν όλοι οι οπλαρχηγοί που έλαβαν μέρος στην πολιορκία Ακροκορίνθου (1 Απριλίου 1821). 

Στις 30 Μαρτίου 1821, καταφθάνει στο Σοφικό ο επίσκοπος Δαμαλών Ιωνάς (το Σοφικό υπαγόταν τότε στην επισκοπή Δαμαλών), ο οποίος μεταβαίνει μαζί με το Χατζηγιάννη Μερτζέλλο στιςΚεγχριές και αφού συνάντησαν εκεί και άλλους επαναστάτες κήρυξαν την Επανάσταση στην Κορινθία. Το Δεκέμβριο του 1821, οι επαναστάτες προτείνουν να γίνει στο Σοφικό η πρώτη Εθνική Συνέλευση για την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας. Οι κάτοικοι, όμως, φοβούμενοι επικείμενη αντίδραση των Τούρκων, αρνήθηκαν. Επίσης, κάτοικοι του Σοφικού με επικεφαλής το Χατζηγιάννη Μερτζέλλο συμμετείχαν στη μάχη εναντίον του Δράμαλη. 

Η πιο σημαντική στιγμή για το Σοφικό, κατά την Επανάσταση, ήταν η ανάδειξή του σε πρωτεύουσα της απελευθερωμένης Ελλάδος. Με απόφαση του Εκτελεστικού Σώματος (Κυβέρνησης), στις 14 Ιουλίου 1826, το Σοφικό γίνεται η έδρα του Εκτελεστικού Σώματος και την ίδια ημέρα οΠετρόμπεης Μαυρομιχάλης και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης καταφθάνουν στο Σοφικό. Η Κυβέρνηση άλλαξε την έδρα της στις 16 Αυγούστου1823. 

Το καλοκαίρι του 1826, στο πλαίσιο του Εμφυλίου Πολέμου, οι Σοφικίτες φυλάκισαν στο Σοφικό το Σωτήρη Νοταρά, πατέρα των δυο οπλαρχηγών της Κορινθίας, Παναγιώτη και Ιωάννη Νοταρά. Η πράξη των Σοφικιτών εκδηλώθηκε ως αντίδραση στην απόφαση της Κυβέρνησης να αφαιρέσει από τον Σοφικίτη Χατζηγιάννη Μερτζέλλο της αρχηγίας των όπλων της Κορινθίας. Ο Ιωάννης Νοταράς, ο οποίος ήταν εναντίον του Κολοκοτρώνη στον Εμφύλιο, θεώρησε μεγάλη προσβολή την πράξη των Σοφικιτών, αφού δεν είχαν τολμήσει ούτε οι Τούρκοι να τους πειράξουν. Γι’ αυτό βάδισε εναντίον του Σοφικού με 2.000 στρατιώτες και πολιόρκησε το χωριό, στο οποίο είχε ταμπουρωθεί ο αδελφός του Παναγιώτης, για οκτώ ημέρες. Αφού νίκησε, εισήλθε στο Σοφικό και το έκαψε ολόκληρο και αιχμαλώτισε αρκετούς Σοφικίτες.

 Έφτασε σε σημείο να κάψει ακόμα και τα πεύκα, απ’ τα οποία οι κάτοικοι έβγαζαν και εκμεταλλεύονταν τη ρητίνη. Στις 28 Νοεμβρίου 1826, οι Δημογέροντες του Σοφικού ζητούν με έγγραφό τους βοήθεια απ’ τους προκρίτους της Ύδρας, τονίζοντας την άθλια κατάσταση στην οποία ευρίσκονταν. Η Απελευθέρωση βρίσκει το Σοφικό με 1.529 κατοίκους. 

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος το 1830, το Σοφικό γνωρίζει μια ακόμα μεγάλη διάκριση, καθώς γίνεται έδρα Δήμου της Κορινθίας: πρόκειται για το Δήμο Σολυγείας, ο οποίος συστάθηκε με το βασιλικό διάταγμα της 28ης Απριλίου/10ης Μαΐου 1834, με έδρα το κεφαλοχώρι Σοφικό. 

Κατατάχθηκε στη Γ΄ τάξη, με πληθυσμό 1.529 κατοίκους. Στην αρχική του σύσταση περιελάμβανε το Σοφικόν, την Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Σοφικού και τη Μονή Αγίων Πάντων Κόρφου.
Αργότερα, με το βασιλικό διάταγμα της 27ης Νοεμβρίου 1840, προσαρτήθηκαν στο Δήμο και οι εξής περιοχές: Υρνήθιον (Αγγελόκαστρον), Κόρφος, Ρυτό, Αμόνι, Κατακάλι, Γαλατάκι, Αλμυρή, Μονή του Στείρι και Άγιος Ιωάννης, ο οποίος ήταν και η μοναδική κοινότητα που λειτούργησε στο Δήμο. 

Δήμαρχοι του Δήμου Σολυγείας εξελέγησαν/διορίστηκαν:

Α. Νόρδας (1834-1842),

Γ. Μ. Πριφτόπουλος (1842-1862)

Αναγνώστης Βετούλης (1862),

“Απλός Πολίτης Επαναστάτης” (1862-1866)

Παναγιώτης Νόρδας (1866)

Ιωάννης Α. Αναγνωστόπουλος (1866-1883)

Γκίκας Παν. Μερτίκας (1883-1891)

Αθανάσιος Μάρκελλος (1891-1895)

Ιωάννης Μάρκελλος (1895-1899)

Δημήτριος Παν. Μερτίκας (1899-1914).

Ο Δήμος διαλύθηκε με το νομοθετικό διάταγμα ΔΝΖ΄/1912. Διατηρήθηκε σε ισχύ ως το 1914, λόγω των Βαλκανικών Πολέμων, οι οποίοι καθυστέρησαν τη διάλυση των Δήμων.

Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος

Η περίοδος 1940-1945 υπήρξε μια δύσκολη φάση στην ιστορία του Σοφικού. Αμέσως μετά την κήρυξη του Πολέμου, πολλοί Σοφικίτες μετέβησαν στο Αλβανικό μέτωπο. Με την συνθηκολόγηση του Στρατού τον Απρίλιο του [1941]], όσοι επέζησαν, επέστρεψαν στο Σοφικό. 

Τον Ιούνιο του 1941, οι Ιταλοί καταφθάνουν στο Σοφικό, όπου και δημιουργούν στρατιωτική διοίκηση, λόγω της σπουδαιότητας και της γεωγραφικής θέσης του χωριού. Οι Ιταλοί δεν πραγματοποίησαν εκτελέσεις στο χωριό, αλλά μόνο ξυλοδαρμούς ορισμένων κατοίκων. 

Η πιο σημαντική μορφή του Αγώνα στο Σοφικό ήταν ο εκ Σοφικού καταγόμενος Πλωτάρχης Μίλτων Ιατρίδης, Κυβερνήτης του υποβρυχίου “Παπανικολής“. Ο Μίλτων Ιατρίδης ερχόταν κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της Κατοχής στο Σοφικό και παρελάμβανε Άγγλους και Νεοζηλανδούς σαμποτέρ, που είχαν έλθει για δολιοφθορές στο Σοφικό, και τους μετέφερε στην Κρήτη και τη Μέση Ανατολή για να συνεχίσουν τον αγώνα. Πολύτιμος βοηθός του Πλωτάρχη ήταν ο Ιερέας του Σοφικού π. Γεώργιος Καρβούνης, ο οποίος παρελάμβανε τους σαμποτέρ απ’ τα διάφορα μέρη του χωριού και τους μετέφερε στο καταφύγιο του “Παπανικολής” στη Σελόντα. 

Οι αντάρτες έφθασαν στο Σοφικό στα μέσα περίπου του 1943 και συνόδευσαν την άφιξή τους με δολοφονίες πολλών κατοίκων της περιοχής. Τον Οκτώβριο του 1943, μετά την ιταλική συνθηκολόγηση, φθάνει στο Σοφικό ο Τρίτος Λόχος του 6ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ και δημιουργείται ισχυρή αντάρτικη οργάνωση. 

Το Μάρτιο του 1944, η Γερμανική Στρατιωτική Διοίκηση της Κορίνθου ξεκινά μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά των ανταρτών στους Νομούς Αργολίδος και Κορινθίας. Το Μάιο του 1944, οι Γερμανοί και τα Τάγματα Ασφαλείας αρχίζουν επιχείρηση στη Σολυγεία, με συλλήψεις στο Γαλατάκι και το Ρυτό. Στις 23 Μαΐου1944, οι Γερμανοί και οι Ταγματασφαλίτες εισέρχονται στο Σοφικό, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλαν οι αντάρτες για να τους απωθήσουν. Την ημέρα εκείνη, ο προαναφερθείς Ιερέας Γεώργιος Καρβούνης με διπλωματικό τρόπο πείθει το Γερμανό Στρατιωτικό Διοικητή να μην προβεί στην πυρπόληση του Σοφικού. Στη συνέχεια, οι Γερμανοί κατευθύνθηκαν προς την Επίδαυρο. 

Άξια αναφοράς είναι και η πράξη της Κυβερνήσεως της Νέας Ζηλανδίας, η οποία απέστειλε ευχαριστήρια έγγραφα στις Κοινότητες Σοφικού και Αγγελοκάστρου, λόγω της συμβολής των κατοίκων στη μάχη εναντίον του Άξονα. 

Με το Νόμο 2537/1997 γίνεται επανένωση των Κοινοτήτων σε Δήμους. Το Σοφικό γίνεται για δεύτερη φορά η έδρα του ανασυσταθέντος Δήμου Σολυγείας, ο οποίος περιλαμβάνει πλέον μόνο τα χωριά Σοφικό, Αγγελόκαστρο, Κόρφο και Αμόνι. Πρώτος Δήμαρχος του νέου Δήμου Σολυγείας (ενδέκατος κατά σειρά Δήμαρχος Σολυγείας) εξελέγη ο Ιωάννης Γκεζερλής (1998, 2002) και τον διαδέχθηκε το2006 ο Αθανάσιος Δημ. Τούσουλης.

ΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΣΟΦΙΚΟΥ

Το Σοφικό είναι ένα απ’ τα λιγοστά χωριά της Κορινθίας, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδος, που έχει να επιδείξει αξιόλογη εκκλησιαστική ιστορία, η οποία έχει την αφετηρία της στα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Τα μνημεία του Σοφικού έχουν γίνει κατά καιρούς αντικείμενο μελέτης αξιόλογων Πανεπιστημιακών Καθηγητών, όπως του Αναστασίου Ορλάνδου [4], αλλά και ιστορικών μελετητών-συγγραφέων, όπως του Τάσου Γριτσόπουλου [5]. 

Σήμερα, στην περιοχή του Σοφικού βρίσκονται 30 χριστιανικά μνημεία διάφορων περιόδων, με σημαντικότερα:

τη Μονή Κοιμήσεως της θεοτόκου του Στείρι του 11ου αιώνα

τη Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου του 12ου αιώνα

το Ναό των Ταξιαρχών στο Λαρίσι του 12ου αιώνα

το Ναό της Αγίας Τριάδος στο Λαρίσι του 13ου αιώνα

το Ναό των Ταξιαρχών στο Σοφικό του 15ου αιώνα

το Ναό της Αγίας Παρασκευής του 1617

το Ναό του Αγίου Αντωνίου και της Υπαπαντής του 17ου αιώνα και πολλά άλλα αξιόλογα μνημεία.
Ολοκληρωμένη καταγραφή των μνημείων του Σοφικού πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2004-2006 από το φοιτητή της Νομικής Σχολής Νικόλαο Κώνστα, ο οποίος εξέδωσε σε βιβλίο τα συμπεράσματα της έρευνάς του, με πρόλογο του Καθηγητή Αντωνίου Σίμου[6].

Πηγή:.sfedona.gr

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Previous
Next Post »